Wapke Feenstra verkende in 2010 het Limburgse landschap en volgde de bewegingen van grondgebonden producten.

26 JULI – VROENHOVEN – SPUITEN

Vanochtend om acht uur viel er wat regen, maar de afgelopen maanden was het veel te droog. Aardappelen maken dan nieuwe scheuten aan, die de oude knol leegzuigen; een glazige aardappel is het resultaat. Daar doe je niks aan. De trekker met spuitinstallatie rijdt rustig op en neer in de teeltruggen. Vorige week is de coloradolarve bestreden. Chris Coenegrachts checkt af en toe tevreden een aardappelplant. Soms stapt hij ook even af om verstopte spuitmonden aan weerszijden van de installatie open te maken. Vandaag zitten er bladmeststoffen in de spuittanks, gemengd met een middel tegen de aardappelziekte.

27 JULI – BORGLOON – UITDUNNEN

Alle scheve, te kleine, nu al rijpe of beschadigde appels lopen gevaar. Koen Martens gaat uitdunnen, want de beste appels moeten alle kans krijgen om topappels te worden. De Belgica wordt daarom kritisch bekeken, gemeten, en af en toe wordt er een appel doorgesneden als test. Alle afgekeurde gevallen liggen op de grond als toekomstige compost. De scheve appels zijn het gevolg van de vorstschade in april en hebben maar één pit. De rijpe zijn aangetast en hun vroege rijping is een schrikreactie. Dan is er nog de roofmijt. Die klinkt gevaarlijk, maar is juist welkom. Het is een minuscuul geel beestje dat op bladeren zit en spint eet. Enkele niet gewenste schaduwgevende takken worden gesnoeid en op jonge bomen gelegd. De roofmijt kan dan overlopen en op de aanplant spint gaan eten.

3 AUGUSTUS – SONNISHEIDE – DE KUDDE OVER DE HEIDE DRIJVEN

Het is zeven uur als Johan Schouteden zijn paard uit de wei haalt. De afgetrainde ruin wordt opgezadeld om de kudde over het schietterrein naar een afgezet heideveld te brengen. De schapen lopen rustig en blaten niet. Lammeren zijn al groot en jonge rammen zijn vorige maand van de kudde gescheiden. De ooien gaan af en toe grazen en willen onderweg alle kleine boompjes kaalplukken, maar de bordercollie blijft drijven. 'In de avond haal ik ze weer op en dan lopen ze sneller,' weet Johan. Deze dagelijkse tochten zijn een goede training voor de grote Europese herderstocht waarvan Johan vanaf 1 september het Vlaamse deel voor zijn rekening neemt. (Zie www.sonnisheide.be)

3 AUGUSTUS – SONNISHEIDE – GAS EN VENNEN

Geoloog Michiel Dusar raakt vooral aan de praat over de gasboringen die de Belgische Geologische Dienst hier in de jaren tachtig begeleidde. Johan herinnert het zich nog goed. De allerlaatste boring was op hun land, begin jaren negentig. Michiel was er destijds bij en legt ons uit waarom het gas niet gewonnen kon worden. Ik begrijp niet veel van mijngas, ben duidelijk niet uit deze streek. Het lezen van Sonnisheide via Google Earth gaat me beter af: door naar droge en natte stukken land te kijken, kun je de contouren van oude dichtgeslibde vennen ontdekken. Het levert tevens kennis op over windrichting en stuifzandruggen.

3 AUGUSTUS – RIEMST – GRONDKENNIS

Bij het aardappelland staat Chris Coenegrachts te wachten. In tegenstelling tot de andere locaties die we bezochten, heeft deze boer nooit stenen in zijn ploeg. Chris vertelt dat hij boven op de glooiing bij diep ploegen op een gelere grondlaag stuit. Michiel Dusar legt uit dat hier onder de leemlaag nog een gele löss-laag ligt. Die löss-leemlaag is in totaal wel acht tot twintig meter dik. Daaronder ligt de mergel van 65 miljoen jaar geleden. Die ligt er wat schuin onder en bij Kanne, vlak voor Maastricht, komt die laag boven. Michiel maakt een bodemschets voor mij, en Chris daagt me uit stukken zwaard of oude botten van een legerpaard te zoeken. Want op deze velden was de Slag bij Lafelt, een bloedige veldslag in 1747.

4 AUGUSTUS – TERRIL WATERSCHEI – ZOMERPLANTEN DETERMINEREN

Luc Vanoppen zoekt typische terrilplanten. Hij wijst op stinkend streepzaad en donderkruid en vertelt dat sommige soorten speciale eigenschappen ontwikkelden om hier te kunnen overleven. Hij vindt een mooie mantelanjer en zoekt lang naar de wilde anjer op een plek waar die vorig jaar nog stond. Verhuisd? Aan de voet van de terril is opvallend veel witte honingklaver en citroengele honingklaver gesneuveld in de schapenbek. 'De schaapskudde doet zijn werk al,' zegt Luc. Verschillen in begrazing zal de biodiversiteit hier ten goede komen. Hij kijkt uit naar elk jaar nieuwe planten en wie weet wat er nog op de beboste hellingen komt.

5 AUGUSTUS – TERRIL WATERSCHEI – HERDEREN

De kudde overnacht in de schaapskooi op de terril. René Vertommen komt om acht uur aanrijden en zet als eerste het hek open. Het zijn 156 schapen en ze gaan onmiddellijk grazen. Twee bordercollies komen elke dag mee om vol energie de kudde te verzamelen en wat te drijven als ze die opdracht krijgen. Herderen zonder honden kun je wel vergeten, legt herder René uit en daarom is het ook jammer dat een van zijn beste honden gewond is geraakt. De hond is vorige week in glas gestapt. 'Daar wat verderop, bij het fietspad.' We gaan via het bospad, waar de kudde Amerikaanse vogelkers moet verwijderen. Dat doen ze ook ijverig, maar er staat wel heel erg veel. Na het glas wijst René op een ander gevaar: niet aangelijnde honden. Hij vertelt verontwaardigd dat er vorig jaar een schaap is doodgebeten. Elke hondenbezitter wordt daarom via lijn en hondenras ingeschat op gevaar. Ook de trimmende mannen van KRC Genk hebben zijn belangstelling. 'Ze zijn niet van het eerste,' zegt René. Hij kent het elftal.