nl | en steun ons

Sofie Van der Linden

http://www.sofievanderlinden.be

ringweg, 2014, potlood op papier, 48 × 64 cm
ruimten rondom (detail), 2013, potlood op papier, 180 × 185 cm
rabot 4-358, 2014, potlood op papier, 60 × 40 cm
zennestraat, 2014, potlood op papier, 29,7 × 42 cm
Leefruimtereiziger
Niets is zo vanzelfsprekend als een huis, een vertrouwde leefomgeving en een route in alledaagse straten. In de potloodtekeningen van Sofie Van der Linden (°1986, woont in Antwerpen) is niets zo intrigerend als die gewone omgeving. Ze tekent een weg door straten, door kamers en door huizen waarvan je dwars door de muren de indeling en de inrichting ziet. Lijnen lopen door en over elkaar in doorkijkconstructies op grote en kleinere vellen papier. Verraadt een interieur iets over de mensen die er wonen? 'De hal van King George' is lichtjes van bovenuit in beeld gebracht. Door de transparante muur kijk je recht naar de harmonicadeur en het vloerkleedje, waarop je een loodrecht vogelperspectief hebt. De tekeningen zijn altijd secuur en onvolledig, want er zijn geen arceringen, geen schaduwen en geen kleuren. Ze zijn schematisch en gedetailleerd, afstandelijk en intiem, persoonlijk en universeel. Aldus krijgt de architectuurtekening een aparte invulling, die enigszins aansluit bij de conceptuele kunst van wandelaars, reizigers en cartografen zoals Stanley Brouwn en Christoph Fink. Niet het landschap, maar de leefomgeving interesseert haar. In plaats van de ruimte simpelweg in kaart te brengen, probeert ze er dieper in door te dringen.

Ruimte herbeleven
Tegelijkertijd tast ze de werking van herinneringen af. Haar eigen woning, huizen en kamers die ze kent of de route naar haar oude school tekent ze uit het geheugen. Wat ze zich niet herinnert en wat ze niet kent, blijft leeg. Witte vlekken en summier ingevulde onderdelen geven de tekeningen een bijzondere spanning. Eerst en vooral toont ze op die manier waar ze aandacht aan schenkt. Mentale beelden van een bepaalde ruimte zijn niet op elk ogenblik identiek. Hoe dikwijls ze haar eigen appartement ook heeft weergegeven, het ziet er altijd anders uit. Zo vertelt het werk iets over hoe herinneringen zich gedragen. Andere interieurs tekent ze eveneens zo veel mogelijk uit het geheugen. Ze klopt niet zomaar aan bij wildvreemde mensen. Eerst schrijft ze een brief. Als er geen reactie komt, belt ze alsnog aan. Dikwijls vangt ze bot. 'Er komt hier niemand binnen, ook de loodgieter niet. Je kan niemand meer vertrouwen. Heeft wel een geweer (…)', noteerde ze over een 74-jarige man die haar te woord stond in de deuropening. Als ze de woning wel mag zien, schetst ze het grondplan en maakt er aantekeningen bij. Ze probeert de ruimte in haar hoofd te herbeleven, terwijl ze al tekenend een parcours aflegt dat vaak vertrekt van de voordeur. Onderweg kan het perspectief kantelen en er sluipen onjuistheden in omdat de verhoudingen of de vorm niet altijd helemaal overeenstemmen met de werkelijkheid. Voor het eerst werkt ze aan de hand van andermans herinneringen. Voor een tentoonstelling in de kunstruimte CIAP op een fabriekssite in Hasselt reconstrueert ze de afgebroken villa van de fabrieksdirecteur via beschrijvingen van mensen die er ooit binnen zijn geweest.

Ruimte beleven
In 2012 wandelde Sofie Van der Linden voor een project in Aalst door de straten. Een bewoonster van een klein appartement in het voormalige moederhuis liet haar binnen. In de tekening 'Hospitaalstraat' is de woning een complex netwerk van lijnen op groot formaat, een doolhof bijna met een dicht kluwen en open onderdelen die uitvloeien in het wit van het papier. De blik van de toeschouwer wordt direct naar binnen gezogen. Het oog schiet heen en weer tot je de weg vindt, en blijft heen en weer schieten omdat je telkens weer iets anders ontdekt. Dwars door de gevel is een strijkijzer zichtbaar, het toilet en de achterliggende keuken. Het kan voyeuristisch lijken, maar binnengluren bij andere mensen is niet de drijfveer. "Ik denk heel hard in lijnen, ook als ik op straat loop", stelt ze vast. "Hoe ruimtes zich tot elkaar verhouden, nadenken over hoe je in de ruimte staat, zich oriënteren in de ruimte: daar ben ik voortdurend mee bezig." Beschouwingen over architectuur en de ruimte heeft ze altijd veel gelezen. Eerst toont ze me een boek over outsiderkunst. In die weergave van de ruimte ontdekte ze niet lang geleden facetten waarmee ze eerder al in haar werk aan de slag ging. Voorts is ze geboeid door oude stadsplattegronden, uit de tijd dat het perspectief nog niet correct was. Een boek dat ze heel inspirerend vindt, is 'Ruimten rondom' van Georges Perec. 'Dagboek van een ruimtegebruiker', zo noemt de Frans filosoof van Poolse afkomst zijn verkenningen van de banale ruimte. In het voorwoord schrijft hij: 'We leven in de ruimte, in die ruimte in de steden, op het platteland, in die gangen, in die parken. We vinden dat vanzelfsprekend (…). Maar het is niet vanzelfsprekend.' Wonen, wat is dat eigenlijk? Ergens probeert Sofie Van der Linden in haar werk de vinger te leggen op wat wonen is. Voor de toeschouwer zijn de tekeningen een kijkoefening die het oriëntatievermogen scherpt. Ze zijn aanstekelijk. Als je weer buiten staat, betrap je jezelf erop dat je anders kijkt naar de huizen in de straat.

Christine Vuegen

projecten: